Buterin Ethereum'un Üçüncü Büyük Dönüşümünü Duyurdu
<p class="text-left mb-4 ">Ethereum'un kurucularından Vitalik Buterin, ağın uzun vadeli yol haritasına dair yeni değerlendirmelerini paylaştı. "Lean Ethereum" olarak adlandırılan çalışma, Merge güncellemesiyle aynı ölçekte bir dönüşüm olarak tanımlanıyor.</p><p class="text-left mb-4 ">Buterin, Cumartesi günü X'te yaptığı paylaşımda bunun tek seferlik bir güncelleme olmadığını, önümüzdeki üç dört yıla yayılacak bir dizi iyileştirmeden oluştuğunu yazdı. Kendi ifadesiyle bu, <a href="https://jrkripto.com/tr/coin/eth" target="_blank" rel="noreferrer" class="text-primary underline">Ethereum'un </a>"üçüncü büyük iterasyonu" ve protokolün neredeyse her parçası değişecek.</p><p class="text-left mb-4 ">Paylaşım, Ethereum araştırmacılarının Haziran sonunda Berlin'de yaptığı toplantının ardından geldi. Güncellenen plan, Ethereum Foundation araştırmacısı Justin Drake'in Şubat'ta tanıttığı ve 2029'a kadar yedi ağ güncellemesini içeren taslak yol haritasında yer alıyor.</p><h2 class="text-left text-foreground text-3xl font-bold mb-3 mt-1"><strong>Veri depolamada büyük değişiklik</strong></h2><p class="text-left mb-4 ">Buterin, veri depolama sistemindeki değişikliği planın en yıkıcı parçası olarak görüyor. Ethereum şu anda token bakiyelerinden borsa kontratlarına kadar her şeyi tek, pahalı bir formatta tutuyor. Yeni planla bu sistem en karmaşık uygulamalar için kalacak, daha basit uygulamalara ise ayrı ve ucuz bir katman açılacak.</p><p class="text-left mb-4 ">Buterin'in verdiği örnekte, 2030'da bu yeni katman eski sisteme göre 50 kat daha fazla veri taşıyabilir. Çoğu token, NFT ve DeFi uygulaması ucuz katmana geçebilir; Uniswap gibi karmaşık kontratlar ise mevcut sistemde kalır. Kimse geçişe zorlanmayacak, ama yeni sisteme göre tasarlanmış bir token için işlem ücretleri 10 kattan fazla düşebilir.</p><h2 class="text-left text-foreground text-3xl font-bold mb-3 mt-1"><strong>Kuantum güvenliği ve gizlilik öne çıktı</strong></h2><p class="text-left mb-4 ">Kuantum güvenliği, Buterin'in kendi ifadesiyle önceliklerde "çok ciddi şekilde" yukarı çıktı. Gelecekteki kuantum bilgisayarların bugünün kriptografisini kırabileceği endişesi, yol haritasında savunmasız bileşenlerin baştan sona değiştirilmesini gerektiriyor. En acil konu, Layer 2 ağlarının düşük ücret için kullandığı geçici veri alanı olan bloblar için kuantuma dayanıklı bir tasarım bulmak.</p><p class="text-left mb-4 ">Gizlilik de benzer bir yer kazandı. Buterin, artık gizliliğin sonradan eklenen bir özellik değil, birincil hedef olduğunu söyledi; yeni özellikler işlemlerin nasıl özel kalabileceği düşünülerek tasarlanıyor. Kuantuma dayanıklı bir ağ ve tabana gömülü özel ETH transferleri, taslak yol haritasının beş ana hedefi arasında sayılıyor.</p><h2 class="text-left text-foreground text-3xl font-bold mb-3 mt-1"><strong>EVM'nin yerini ne alacak?</strong></h2><p class="text-left mb-4 ">Buterin, her uygulamayı çalıştıran yazılım ortamı olan Ethereum Sanal Makinesi'nin yerini alacak alternatiflere de değindi. RISC-V ve leanISA'yı en olası adaylar olarak gösterdi, fakat bu değişimin hâlâ uzak bir hedef olduğunu kabul etti. Nisan 2025'te gündeme gelen RISC-V önerisi tartışma yarattı; Arbitrum geliştiricisi Offchain Labs geçen Kasım'da WebAssembly'nin daha iyi seçim olacağını savunmuştu, ama bu seçenek Buterin'in Cumartesi günkü listesinde yoktu.</p><p class="text-left mb-4 ">İdeal senaryoda ağ tamamen yeni motorla çalışacak, mevcut EVM ise eski uygulamaların sorunsuz çalışmaya devam etmesi için bir çeviri katmanı olarak kalacak.</p><h2 class="text-left text-foreground text-3xl font-bold mb-3 mt-1"><strong>Zamanlama baskısı sürüyor</strong></h2><p class="text-left mb-4 ">Buterin, Ethereum'un kapasitesinin önümüzdeki beş yıl boyunca istikrarlı artacağını, Glamsterdam güncellemesiyle birlikte gaz limitinde büyük bir artış geleceğini söyledi. 2026'nın ilk yarısı için beklenen Glamsterdam henüz devreye girmedi, ardından Hegota bekleniyor. Bu yılın ikinci güncellemesi olarak planlanan Hegota'nın, Lean Ethereum öncesi son büyük çatallanma olması bekleniyor.</p><p class="text-left mb-4 ">Paylaşım, Ethereum Foundation'ın personelinin yaklaşık yüzde 20'sini, yani 54 kişiyi işten çıkardığı yeniden yapılanmayı tamamlamasından on gün kadar sonra geldi. </p><p class="text-left mb-4 ">Yazım sırasında Ethereum fiyatı 1,762.83 dolar civarında.</p><p class="text-left mb-4 ">
<figure class="my-6">
<img src="https://minio-api-1.jrkripto.com/blog/ethusdt-2026-07-06-11-47-24-d82debb5.webp" alt="ETHUSDT_2026-07-06_11-47-24.png" width="auto" height="auto" class="w-full rounded-lg border" />
</figure>
</p><p class="text-left mb-4 min-h-[1.5em]"> </p>
