AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan yeni kanun teklifi, kripto varlıklara yönelik vergilendirme rejimini baştan aşağı yeniden şekillendirmeyi hedefliyor. Teklif ile hem işlem bazlı bir vergi getiriliyor hem de kripto varlıklardan elde edilen kazançlar için stopaj uygulaması devreye alınıyor.
AA’ya göre düzenlemenin en dikkat çekici başlığı, “kripto varlık işlem vergisi”nin ihdas edilmesi. Buna göre, kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yapılan ya da aracılık edilen kripto varlık satış ve transfer işlemleri yeni bir vergiye tabi olacak. Vergiyi doğuran olay, kripto varlığın satışı veya transferi anında gerçekleşecek; verginin mükellefi ise doğrudan platformlar olacak.
Kripto işlemlerine on binde 3 vergi
İşlem vergisi, satış tutarı ya da transfer anındaki rayiç değer üzerinden on binde 3 oranında hesaplanacak. Vergi matrahından herhangi bir gider ya da vergi indirimi yapılmasına izin verilmeyecek. Bir aya ait işlem vergisi, izleyen ayın 15’inci günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine beyan edilerek aynı süre içinde ödenecek.
Uygulamada kripto varlık, cüzdan ve platform kavramları açısından Sermaye Piyasası Kanunu’ndaki tanımlar esas alınacak. Cumhurbaşkanı, belirlenen oranı işlem türleri itibarıyla ayrı ayrı ya da birlikte sıfıra kadar indirme veya beş katına kadar artırma yetkisine sahip olacak. Düzenlemenin usul ve esaslarını belirleme yetkisi ise Hazine ve Maliye Bakanlığı’na verilecek. Söz konusu hükümler, düzenlemenin Resmî Gazete’de yayımlanmasını takip eden ikinci ayın başında yürürlüğe girecek.
Teklif yalnızca işlem vergisiyle sınırlı kalmıyor. Gelir Vergisi Kanunu’na eklenecek “Kripto varlıkların vergilendirilmesi” başlıklı madde ile, Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi platformlarda gerçekleştirilen işlemlerden elde edilen kazanç ve iratlar üzerinden yüzde 10 oranında vergi tevkifatı yapılması öngörülüyor. Bu tevkifat, platformlar tarafından üçer aylık dönemler itibarıyla uygulanacak.
Yatırımcının gerçek ya da tüzel kişi olması, tam veya dar mükellef statüsünde bulunması ya da vergiden muaf olması tevkifat uygulamasını değiştirmeyecek. Aynı kripto varlıktan farklı tarihlerde alım yapılması ve bir kısmının elden çıkarılması durumunda “ilk giren ilk çıkar” yöntemi esas alınarak maliyet bedeli belirlenecek. Alım-satım sırasında ödenen komisyonlar ile işlem vergisi de tevkifat matrahının hesaplanmasında dikkate alınacak.
Aynı tür kripto varlık için tevkifat dönemi içinde birden fazla işlem yapılması halinde, bu işlemler tek bir işlem olarak değerlendirilecek. Zararlar ise takvim yılı aşılmamak kaydıyla izleyen dönemlerin tevkifat matrahından mahsup edilebilecek. Platformlar arası transferlerde alış bedeli ve alış tarihi bilgisi yeni platforma bildirilecek; varlığın ilk kez platforma transfer edilmesi durumunda ise, tevsik edilmesi şartıyla yatırımcının beyanı esas alınacak.
Tevkifata tabi tutulan kazançlar için gerçek kişiler ayrıca yıllık ya da münferit beyanname vermeyecek. Bu gelirler, diğer gelirler nedeniyle verilecek yıllık beyannameye de dahil edilmeyecek. Ancak ticari faaliyet kapsamında elde edilen kazançlar ticari kazanç hükümlerine göre değerlendirilecek ve tevkif yoluyla ödenmiş vergiler, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilebilecek.
Yurt dışı platformlara beyan zorunluluğu
Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi platformlar dışında yapılan işlemlerden elde edilen gelirler ise yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilecek. Kripto varlık işlemlerinden doğan zararlar yalnızca bu varlıklardan elde edilen kazançlardan mahsup edilebilecek.
Teklifte ayrıca, kripto varlıkların elden çıkarılmasından doğan kazançların değer artışı kazancı kapsamına alınması; ticari işletmeye dahil kripto varlıkların satışından doğan kazançların ise ticari kazanç sayılması yönünde hükümler de yer alıyor. Öte yandan Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılacak bir başka değişiklikle, her türlü şans ve bahis oyunlarına ilişkin ilan ve reklam giderleri ticari kazancın tespitinde gider olarak kabul edilmeyecek.
Yeni düzenleme, kripto ekosisteminde hem işlem maliyetlerini hem de vergi uyum süreçlerini doğrudan etkileyecek bir çerçeve ortaya koyuyor. Teklifin Meclis komisyonlarındaki görüşmelerinin ardından nihai halini alması ve yasalaşma sürecinin tamamlanması bekleniyor.
