Zcash ekosistemi, yaşanan toplu istifa ile son yılların en ciddi yönetişim krizlerinden biriyle karşı karşıya kaldı. Gizlilik odaklı blockchain projesinin arkasındaki geliştirici ekip olan Electric Coin Company’nin tamamı, şirketin bağlı olduğu kâr amacı gütmeyen yapı Bootstrap yönetim kurulu ile yaşanan derin anlaşmazlıklar nedeniyle görevlerinden ayrıldığını duyurdu. Karar, Zcash’in teknik yol haritası ve ekosistemin geleceğine dair soru işaretlerini beraberinde getirdi.
Electric Coin Company CEO’su Josh Swihart, X üzerinden yaptığı açıklamada, ekip üyelerinin “yapıcı olmayan bir şekilde işten ayrılmaya zorlandığını” belirtti. Swihart’a göre yönetim kurulu, çalışma koşullarını ve yetki alanlarını öyle bir noktaya taşıdı ki, ekibin görevlerini hem etkin hem de etik bir biçimde sürdürmesi imkânsız hale geldi. ABD Çalışma Bakanlığı tanımına göre bu durum “constructive discharge” olarak adlandırılıyor ve teknik olarak istifanın gönüllü sayılmamasına yol açabiliyor.
Bootstrap, Zcash ekosistemini desteklemek ve Electric Coin Company’yi denetlemek amacıyla kurulmuş 501(c)(3) statüsünde bir kuruluş. Swihart açıklamasında, yönetim kurulundaki Zaki Manian, Christina Garman, Alan Fairless ve Michelle Lai’nin, Zcash’in temel misyonu ile uyumlu olmayan bir yaklaşım benimsediğini savundu. Buna karşın, protokolün kendisinin bu personel değişiminden teknik olarak etkilenmediğini özellikle vurguladı.
Toplu istifanın ardından ECC ekibi, gizlilik odaklı dijital para vizyonunu sürdürmek için yeni bir şirket kurma hazırlığına başladı. Swihart, bu adımın Zcash’i terk etmek anlamına gelmediğini, aksine “durdurulamaz özel para” hedefini bağımsız biçimde devam ettirme isteğinin bir sonucu olduğunu ifade etti. Zcash’in açık kaynaklı ve izinsiz yapısı sayesinde ağın, tek bir kurum veya ekipten bağımsız şekilde çalışmaya devam ettiği de sıkça hatırlatılıyor.
Bu gelişme, Zcash ekosisteminde son yıllarda yaşanan üst düzey ayrılıkların son halkası oldu. Projenin kurucusu ve uzun süreli lideri Zooko Wilcox, Aralık 2023’te CEO’luk görevinden ayrılmış, 2025 başında ise Zcash Foundation yönetim kurulundan önemli bir isim daha istifa etmişti. Tüm bu değişimler, yönetişim modelinin sürdürülebilirliği konusundaki tartışmaları daha da alevlendirdi.
İstifalar, ECC’nin 1 Aralık’ta duyurduğu iç yeniden yapılanma planından sadece haftalar sonra geldi. Bu plan kapsamında çekirdek protokol ve mobil geliştirme ekipleri tek bir liderlik altında toplanmış, pazarlama ve iletişim faaliyetleri birleştirilmişti. Amaç, özellikle Zashi cüzdanı etrafında kullanıcı deneyimini geliştirmek ve operasyonel sürtünmeyi azaltmaktı.
ZEC fiyatı düşüş yaşadı
Piyasa cephesinde ise haberin etkisi kısa sürede hissedildi. ZEC fiyatı, istifa haberlerinin ardından sert bir geri çekilme yaşadı, ardından artan işlem hacmiyle birlikte dalgalı bir seyir izledi. ZEC fiyatı, son 24 saatte yüzde 17’ye yakın bir düşüş ile 490 dolardan 405 dolara kadar geriledi. Daha önce Kasım ayında 10 milyar doları aşan piyasa değeriyle yeniden ilk 20 kripto varlık arasına giren Zcash, son geri çekilmeye rağmen aylık bazda artıda kalmayı başardı. Ancak token hâlâ 2016’daki tarihi zirvesinin oldukça altında işlem görüyor.
Zcash’in karmaşık yönetişim yapısı, başından beri merkeziyetsizliği artırmayı hedeflese de, bu çok katmanlı model zaman içinde ciddi gerilimler üretti. Önümüzdeki dönemde gözler, yeni kurulacak şirketin nasıl bir yol izleyeceğinde ve Bootstrap ile Zcash Foundation’ın protokol geliştirme ve fonlama mekanizmalarını nasıl yeniden şekillendireceğinde olacak.
