Orta Asya’nın en kapalı ekonomilerinden biri olarak bilinen Türkmenistan, kripto varlıklara yönelik yaklaşımında dikkat çekici bir değişime gitti. Ülkede kripto para madenciliği ve alım satımı, 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yeni “Sanal Varlıklar Yasası” kapsamında resmen yasal hale geldi. Bu adım, uzun süredir doğal gaz gelirlerine dayalı bir ekonomik model izleyen Türkmenistan’ın dijitalleşme ve çeşitlenme arayışının somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Yasa, Kasım ayında imzalanmıştı
Kasım ayı sonunda Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov tarafından imzalanan yasa, kripto borsaları ile madencilik şirketlerini lisanslı bir çerçeveye dahil ediyor. Düzenleme, Merkez Bankası ve yetkilendirilmiş kamu kurumları tarafından denetlenen bir sistem öngörürken, kripto varlıkların hukuki ve ekonomik statüsünü de açık biçimde tanımlıyor. Buna göre kripto paralar, medeni hukuk kapsamında “dijital mülk” olarak kabul ediliyor; ancak ulusal para birimi manatın yerine geçebilecek bir ödeme aracı olarak tanınmıyor.
Bu yaklaşım, Türkmenistan’ın kriptoya kapı aralarken temkinli davranmayı tercih ettiğini gösteriyor. Yeni yasa, serbest bir kripto piyasasından ziyade, devlet gözetiminde ve sınırlı bir açılım sunuyor. Madencilik yapmak ya da kripto borsası işletmek isteyen yerli ve yabancı şirketler ile girişimcilerin, ilgili kurumlardan lisans alması zorunlu. Lisanslı faaliyetler ise sürekli denetime tabi tutuluyor; kayıt dışı veya izinsiz madencilik açık şekilde yasaklanmış durumda.
Düzenlemenin en dikkat çekici yönlerinden biri, sıkı uyum ve şeffaflık kuralları. Lisans alan tüm kuruluşlar için KYC (müşterini tanı) ve AML (kara para aklamayla mücadele) yükümlülükleri zorunlu tutuluyor. Anonim cüzdanların ve gizlilik odaklı işlem yöntemlerinin kullanımı yasaklanarak, tüm işlemlerin izlenebilir olması hedefleniyor. Bu çerçeve, Türkmenistan’ı daha liberal kripto merkezlerinden ayırırken, muhafazakâr finansal düzenlemelere sahip ülkelerle aynı çizgiye yaklaştırıyor.
Kripto madenciliğine izin verilmesi, ülkenin enerji stratejisiyle de yakından ilişkili. Türkmenistan, dünyanın en büyük dördüncü doğal gaz rezervine sahip ülkeler arasında yer alıyor. Devlet, düşük maliyetli enerji avantajını kullanarak enerji yoğun madencilik faaliyetlerini kontrollü biçimde ekonomiye kazandırmayı amaçlıyor. Madencilik tesislerinin teknik ve güvenlik standartlarını karşılaması, ekipmanların kayıt altına alınması ve ulusal elektrik şebekesine zarar vermeyecek şekilde faaliyet göstermesi şart koşuluyor. Bu sayede hem fazla enerji kapasitesinin değerlendirilmesi hem de altyapı risklerinin sınırlandırılması hedefleniyor.
Yasa, yatırımcıyı korumaya yönelik reklam ve tanıtım sınırlamaları da içeriyor. Kriptoyla ilgili reklamlarda açık risk uyarıları zorunlu hale gelirken, garanti kazanç vaat edilmesi yasaklanıyor. Ayrıca devlet isimleri, semboller veya resmi çağrışımlar içeren marka ve tanıtımların kullanımı engellenerek, kripto projelerinin devlet güvencesi altında olduğu algısının önüne geçilmeye çalışılıyor.
Uzmanlara göre Türkmenistan’ın attığı bu adım, merkeziyetsiz finansı teşvik etmeyi değil, devlet kontrolünde yeni bir ekonomik alan yaratmayı hedefliyor. Kripto paraların ödeme aracı olarak kabul edilmemesi ve internet erişiminin hâlâ sıkı biçimde denetlenmesi, bu açılımın sınırlarını net biçimde ortaya koyuyor. Yine de lisanslı ve öngörülebilir bir çerçevenin sunulması, özellikle madencilik ve kurumsal yatırım tarafında yabancı sermayenin ilgisini çekebilir.
