Dubai, kripto varlık piyasasını daha sıkı ve kurumsal bir çerçeveye oturtma yönünde önemli bir adım attı. Virtual Assets Regulatory Authority (VARA), yayımladığı yeni “Exchange Services Rulebook” ile lisanslı sanal varlık hizmet sağlayıcılarına (VASP) yönelik kapsamlı kurallar getirdi. Yeni düzenleme; yönetişim, şeffaflık, risk yönetimi ve piyasa gözetimi gibi başlıklarda zorunlu standartlar belirlerken, özellikle kripto türev ürünleri ve marjin işlemlerine odaklanıyor.
Dubai’den kripto türevlerine sıkı denetim
Söz konusu çerçeve, hem marjin işlemleri hem de borsada işlem gören türev ürünleri (ETD) kapsıyor. VARA, bu alanlarda faaliyet göstermek isteyen şirketlere geniş bir denetim yetkisi tanırken, gerektiğinde işlemleri durdurma veya marjin gereksinimlerini değiştirme gibi müdahalelerde bulunabilecek.
Yeni kurallara göre VASP’ler, marjin işlemlerini yalnızca lisanslarında açıkça izin verilmişse sunabilecek. Bu hizmeti sağlayabilmek için şirketlerin, detaylı sözleşme örnekleri ve risk yönetim sistemlerini içeren kapsamlı başvurular yapması gerekiyor. Ayrıca kullanıcıların finansal durumu, yatırım hedefleri ve işlem deneyimi gibi kriterler değerlendirilmeden marjin hesabı açılması mümkün olmayacak. Bu yaklaşım, yatırımcıların risklere uygunluğu konusunda daha sıkı bir filtreleme anlamına geliyor.
Düzenlemenin dikkat çeken unsurlarından biri de müşteri fonlarının korunmasına yönelik getirilen ayrım zorunluluğu. Buna göre marjin hesapları, diğer işlem hesaplarından tamamen ayrı tutulacak. Üstelik bir müşterinin varlıkları, diğer bir müşterinin marjin işlemleri için kullanılamayacak. Bu kural, piyasa stres anlarında zincirleme riskleri sınırlamayı hedefliyor.
Bununla birlikte VASP’ler, müşterilerine en az ayda bir yazılı hesap özeti sunmak ve hesapları sürekli izlemek zorunda olacak. Hesap değerinin belirli bir seviyenin altına düşmesi durumunda erken uyarı bildirimi yapılacak, bakım marjininin altına inilirse ise hızlı şekilde ek bildirim gönderilecek. Eğer kullanıcı gerekli teminatı zamanında tamamlamazsa, platformlar ilgili varlıkları satarak dengeyi yeniden sağlayacak.
Türev ürünler tarafında ise daha sıkı bir onay süreci öngörülüyor. VASP’lerin, işlem görecek varlıkların dolaşımdaki arzı, gelecekteki arz projeksiyonları ve sahiplik yoğunluğu gibi kriterleri analiz etmesi gerekiyor. Aynı zamanda bu ürünler yalnızca riskleri anlayabilecek ve finansal yükümlülükleri karşılayabilecek kullanıcılar için sunulabilecek.
Bir diğer önemli yenilik, sigorta fonu zorunluluğu oldu. Türev hizmeti sunan platformların, VARA tarafından belirlenen minimum büyüklükte bir sigorta fonu oluşturması gerekiyor. Bu fon; kripto varlıklar, itibari para veya düzenleyici tarafından onaylanan stablecoin’lerden oluşabilecek. Amaç, aşırı volatilite veya sistemsel risk durumlarında kullanıcıları koruyacak bir güvenlik ağı oluşturmak.
Yeni düzenleme, işlem altyapısına da doğrudan dokunuyor. Buna göre borsalarda gerçekleştirilen işlemlerin, teknik aksaklıklar gibi kontrol dışı durumlar haricinde 24 saat içinde sonuçlandırılması gerekiyor. Bu, özellikle likidite ve güven açısından önemli bir standart olarak öne çıkıyor.
VARA ayrıca piyasa disiplinini sağlamak için davranış kuralları da getiriyor. Platformların, kullanıcılar için açık bir “davranış kodu” yayımlaması ve bunu aktif şekilde uygulaması zorunlu hale geldi. Bu kurallar kapsamında uyarı, işlem yasağı, platformdan çıkarma gibi yaptırımlar uygulanabilecek. Daha ciddi ihlallerde ise durum adli mercilere taşınabilecek.
Piyasa gözetimi tarafında da ciddi yükümlülükler bulunuyor. VASP’lerin büyük pozisyonlar, envanter seviyeleri ve pozisyon limitleriyle ilgili aldığı önlemler dahil olmak üzere detaylı verileri düzenleyici ile paylaşması gerekiyor. VARA ise gerektiğinde herhangi bir varlıkta işlemleri askıya alma yetkisine sahip.
Kurumsal yönetim tarafında ise yönetim kurullarına bağımsız üye zorunluluğu getirildi. Bağımsızlık kriterleri oldukça katı tutulurken, son iki yılda şirkette üst düzey görev almış veya uzun süre yönetim kurulunda bulunmuş kişilerin bu rolü üstlenmesi engelleniyor. Ayrıca yönetim kurulu ve komite üyelerinin ücretleri, bonusları ve kripto bazlı teşvikleri her yıl VARA’ya bildirilecek.
